Symposium KVB ism Dr. P.A. Tiele-Stichting

Den Haag, 22 maart 2010

Gisteren vond in Theater Diligentia in Den Haag het KVB symposium "Hoe doen zij het?" plaats. Sprekers uit verschillende werelden lieten hun licht schijnen over (de toekomst van) het boekenvak en de relatie met de lezer. Na welkom en inleiding door KVB voorzitter Elco Brinkman opende auteur en dagvoorzitter Nelleke Noordervliet de middag en kondigde de eerste spreker aan,  de directeur van het Nederlands Uitgeversverbond Geert Noorman. Als voormalig wetenschappelijk uitgever schetste hij een beeld van de diepgaande veranderingen die de digitalisering in de wetenschappelijke uitgeverij teweeg hebben gebracht. Vervolgens ging Yvonne Zonderop, lid van de Commissie Brinkman en voormalig Volkskrantredacteur, in op de problematiek voor de dag- en weekbladen. Haar voornaamste stelling was "de krant is het publiek", waarmee de centrale rol van de lezer krachtig werd neergezet. Deze rol van de consument werd nog eens bevestigd door de volgende spreker, Roeland Stekelenburg, hoofd Nieuwe Media van de NOS. Hij benadrukte nog eens de centrale rol van het publiek, in het geval van de omroep dus de kijkers en luisteraars. Bied aan wat het publiek wil, wanneer men het wil en hoe men het wil. Dat is waar het eigenlijk op neerkomt als je je publiek wilt blijven bedienen en vasthouden.
Het eerste deel van de middag werd afgesloten met de uitreiking van de Tiele-scriptieprijs 2009 aan student Richard Velthuizen voor zijn (bachelor!)scriptie “De verovering verslagen, de reactie op de Glorious Revolution in de Engelse en Hollandse pamfletten van 1688-1689”. Snelle media uit de laat 17e eeuw dus en daarmee mooi aansluitend op het thema van het symposium.

Na de pauze nam Geert Joris, directeur van boek.be, het woord en liet heel fraai de verschillen zien tussen de inrichting van het Nederlandse en het Vlaamse boekenvak. Opmerkelijk was de constatering dat in Nederland 85% van de boeken wordt verkocht via de boekhandel, terwijl dat in Vlaanderen slechts 55% is. De Antwerpse Boekenbeurs bleek, hoewel aangemerkt als fundament voor het Vlaamse boekenvak, slechts 1,5 % van de verkoop voor zijn rekening te nemen. In hoeverre de vaste boekenprijs in Nederland en het ontbreken daarvan in Vlaanderen hier iets mee van doen heeft blijft ongewis. Overigens is de politiek in Vlaanderen ook bezig zoiets als een vaste boekenprijs van de grond te krijgen maar verder dan een "aanbevolen boekenprijs" is men (nog?) niet gekomen.
De volgende spreker, auteur Marcel Möring, hield een vurig pleidooi voor een (veel) betere honorering van de schrijver en gaf aan zich aangesloten te hebben bij het c-SHED initiatief van Leon de Winter. Ook Nelleke Noordervliet bleek met Leon in zee te willen gaan en daarmee was de boodschap richting uitgevers duidelijk, veel schrijvers zullen het addendum bij de bestaande Modelcontracten niet tekenen en alternatieven zoals c-SHED zoeken voor hun e-books.
De volgende en laatste spreker was Prof. dr. Jos de Haan, hoofd onderzoeksgroep Tijd, Media en Cultuur van het Sociaal en Cultureel Planbureau en bijzonder hoogleraar ICT, Cultuur en Kennissamenleving aan de Erasmusuniversiteit in Rotterdam, die de 9e lezing van de Dr. P.A. Tiele-Stichting uitsprak onder de titel "De trage acceptatie van de snelle media". De meest opmerkelijke conclusie van het Tijdsbestedingsonderzoek (TCB) dat het SCP al sinds 1975 uitvoert bleek dat het fenomeen "ontlezing" al voor de komst van het internet heeft plaatsgevonden. Overigens dateren de laatste cijfers alweer uit 2005 en dat doet de vraag postvatten of dergelijk onderzoek nog wel van deze tijd is.
In de paneldiscussie met alle sprekers bleek nog eens de tweedeling in boekenland tussen de "old school" en de "early adopters" ofwel de theorie en de praktijk of de "believers" en de sceptici. De voornaamste opponenten waren de professor en de praktijkman (Jos de Haan en Roelant Stekelenburg). Geen wonder als de een zich baseert op cijfers uit 2005 en de ander iedere dag op radio en televisie laat zien hoe het er vandaag de dag aan toe gaat in medialand. De andere opponenten waren de auteur en de boekenvakker (Marcel Möring en Geert Joris) waarbij de boekenvakker het toch niet kon nalaten om de schrijver terug in zijn hok te duwen door hem een cursus uitgeven aan te bieden. Bij de afsluitende borrel is het allemaal ongetwijfeld weer goed gekomen.