De zwakke schakels in de uitgeefketen

Zoals iedereen weet is een ketting zo sterk als de zwakste schakel. Daarom kun je je afvragen of een ketting wel in alle gevallen de beste keuze is voor het beoogde doel. Meestal is het antwoord negatief, tenzij er geen alternatieven zijn. Hoe zit het met de schakels in de uitgeefketen?

Vroeger werden branden geblust door middel van een keten van mensen die elkaar emmertjes water doorgaven. De laatste man in de keten gooide het water, of wat daarvan over was, op het vuur en met een beetje geluk kon de brand zo worden bedwongen. Maar hoe langer de afstand was die moest worden overbrugd, hoe meer schakels er nodig waren. En hoe meer schakels, hoe groter de kans op een zwak exemplaar en hoe kleiner de kans dat het water op de bestemde plek aankwam. Pas in 1671 kwam er iets beters voor in de plaats, namelijk de brandspuit. Einde geklooi met emmers, met dank aan Jan van der Heyden en vele anderen die zijn vinding vervolmaakt hebben.   

Iets vergelijkbaars is aan de hand met de uitgeefketen. Het doel van deze keten is, net als bij een brand, om iets van de ene plaats naar de andere te brengen. Bij het blussen van een brand moet water naar het vuur worden gebracht. Bij uitgeven moet een boodschap van een auteur naar, liefst zoveel mogelijk, lezers worden gebracht. Hoe meer schakels daartussen zitten, hoe kleiner de kans dat die boodschap ook ongeschonden aankomt bij de lezer. Idealiter zouden er dus helemaal geen schakels tussen de auteur en de lezer moeten zitten, maar dat was tot voor kort onmogelijk. Volgens sommigen is dat nog steeds niet mogelijk maar dat lijkt verdacht veel op wishfull thinking. Het is tegenwoordig heel goed mogelijk voor een auteur om direct in contact te treden met zijn doelgroep, de lezers. Sterker nog, als iemand lezers kan aanspreken en aan zich binden is het de auteur. Hij, of zij natuurlijk, is de enige die zich helemaal kan focussen op het aan de man brengen van die ene titel. Geen enkele andere partij in het boekenvak kan dat, of het moet een beginnende uitgever zijn die niets anders aan zijn hoofd heeft. Maar verder moet iedere titel concurreren met vele andere om de broodnodige aandacht. De toekomst is aan de auteur en de lezer, de overige partijen in de uitgeefketen zullen zich aan de nieuwe situatie moeten aanpassen willen zij uiteindelijk niet als zwakste schakel geëlimineerd worden. Er is veel kennis en expertise in het vak waar vraag naar is. Er zal niet minder geschreven worden en die vraag zal daarom niet afnemen. Hij zal alleen op een andere manier aangeboden moeten worden. Niet uitgaande van vermeende onmisbaarheid maar in de vorm van dienstverlening. Niet als schakel in een keten maar als partner in een uitgeeftraject